Concurrentiebeding: wanneer geldt het en wanneer niet?

Een concurrentiebeding geldt alleen als het schriftelijk is afgesproken, jij 18 jaar of ouder bent en er bij een tijdelijk contract ook een concrete schriftelijke motivatie voor het zwaarwegend bedrijfsbelang in staat.

Een afspraak over concurrentie kan je loopbaan na vertrek behoorlijk beperken. Juist daarom is dit zo’n contractbepaling die je niet pas moet bekijken als je al een andere baan op het oog hebt. Veel mensen tekenen snel en zien later pas hoe ruim zo’n bepaling is geformuleerd.

Controleer eerst of het beding formeel geldig is

Een concurrentiebeding is alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen en jij meerderjarig bent. De wettelijke basis hiervoor staat in artikel 7:653 BW op Ondernemersplein en wordt ook uitgelegd door Het Juridisch Loket.

Dat klinkt misschien technisch, maar dit is je eerste controle. Staat het niet goed op papier, dan is dat geen detail maar de kern. Zeker bij een functiewissel of een nieuw contract is het slim om na te gaan of er opnieuw een geldige afspraak is gemaakt.

Voorbeeldzin om aan je werkgever of HR te sturen:
“Kun je aangeven waar het concurrentiebeding precies schriftelijk is opgenomen en of dit ook geldt voor mijn nieuwe functie?”

Kijk bij een tijdelijk contract extra scherp naar de motivatie

Bij een tijdelijk contract is zo’n beperking alleen geldig als de werkgever schriftelijk uitlegt welk zwaarwegend bedrijfsbelang er is. Dat belang moet concreet zijn, bijvoorbeeld specifieke kennis, bedrijfservaring of klantrelaties, zoals ook staat op de pagina van Het Juridisch Loket over het concurrentiebeding en Ondernemersplein.

Alleen opschrijven “vanwege bedrijfsbelang” is dus niet genoeg. Er moet echt in staan waarom jouw overstap de werkgever kan raken en waarom dat juist voor jouw tijdelijke functie geldt.

Een praktische controlevraag:
“Welk zwaarwegend bedrijfsbelang wordt hier precies beschermd, en waarom geldt dat juist voor mijn tijdelijke functie?”

Lees wat er precies verboden wordt

De reikwijdte van het beding bepaalt hoe beperkend het in de praktijk is. Kijk daarom goed naar het gebied, het soort werk en de duur. Er is wettelijk geen vaste maximumduur. In de praktijk geldt 1 tot 2 jaar vaak als redelijk, maar een rechter kijkt per geval of de duur in verhouding staat tot je functie.

Hier gaat het vaak mis. Niet omdat mensen de tekst niet lezen, maar omdat ze denken: dat zien we later wel. Later is alleen vaak precies het moment waarop je een interessant aanbod krijgt.

Let daarom op vier dingen:

1. Welke werkzaamheden mag je niet doen?
2. Voor welke bedrijven of sectoren geldt het?
3. In welk gebied geldt het?
4. Hoe lang duurt het?

Een zwakke formulering voor jou is bijvoorbeeld: “verbod op alle vergelijkbare werkzaamheden binnen heel Nederland.”
Een sterkere, smallere afspraak is concreter, zoals: “verbod op direct klantcontact bij directe concurrenten binnen regio X gedurende 12 maanden.”

Voorbeeldzin voor onderhandeling:
“Ik wil dit best bespreken, maar ik wil het beding beperken tot specifieke werkzaamheden en een duidelijk afgebakend gebied.”

Ga er niet van uit dat het vervalt bij ontslag

Een concurrentiebeding blijft in principe gelden, ook als je door de werkgever wordt ontslagen. Dat is een hardnekkige misvatting. Op Ondernemersplein staat dat zo’n afspraak ook na ontslag kan doorwerken.

Er is wel een belangrijke uitzondering: het beding is niet geldig bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever. Dat is geen punt om op gevoel uit te spelen of in een boze mail te gooien. Als dit speelt, is advies van een jurist of vakbond verstandig.

Een nuchtere vraag die je bij vertrek kunt stellen:
“Wil je bevestigen of de werkgever zich na mijn uitdiensttreding op het concurrentiebeding beroept, en zo ja, voor welk deel precies?”

Weet dat je het kunt aanvechten

Een concurrentiebeding staat niet automatisch muurvast. De rechter kan het matigen of vernietigen als het onredelijk is of als jouw belang zwaarder weegt dan dat van de werkgever. Dat volgt uit de uitleg van Het Juridisch Loket en Ondernemersplein.

Als je het wilt aanvechten, helpt het om precies te maken welk nadeel jij hebt en waarom dat niet in verhouding staat tot het belang van de werkgever. Denk aan een brede beperking op werkmogelijkheden, terwijl de werkgever maar een beperkt belang heeft bij zo’n ruime afspraak.

Wat je dan nodig hebt, is geen dramatisch verhaal maar een helder overzicht:

1. Beschrijf welke nieuwe functie je wilt aannemen.
2. Leg uit waarom die functie niet of maar beperkt concurreert.
3. Laat zien welk nadeel jij lijdt door het beding.
4. Zet daartegenover welk belang de werkgever zegt te beschermen.

Voorbeeldzin voor een eerste schriftelijke reactie:
“Ik vind het beding in deze vorm onredelijk, omdat het mijn mogelijkheden om passend werk te vinden onevenredig beperkt in verhouding tot het belang van de werkgever.”

Let ook op het boetebeding

Wie een concurrentiebeding overtreedt, kan ook met een boete te maken krijgen als die in het contract is opgenomen. Dat staat vaak in dezelfde paragraaf of ergens verderop in de kleine letters. Juist daar moet je dus even naar kijken.

De rechter kan de hoogte van zo’n boete matigen. Ook daarom is het slim om niet pas advies te zoeken nadat je de afspraak al hebt overtreden. Vooraf laten beoordelen is meestal verstandiger dan achteraf schade proberen te beperken.

Een goede vraag aan een jurist of adviseur:
“Hoe groot is het risico als mijn werkgever dit beding echt probeert te handhaven, inclusief eventuele boete?”

Onderhandel vóór je tekent, en opnieuw bij een functiewijziging

De beste onderhandeling over een concurrentiebeding is meestal die vóór je handtekening. Je kunt vragen om schrapping, beperking of aanpassing, zeker als de bepaling erg breed is. Ook bij uitdiensttreding kun je proberen afspraken te maken over beperking of het laten vervallen ervan.

Verandert je functie wezenlijk of krijg je een nieuw contract, dan kan het nodig zijn om opnieuw te beoordelen of er een nieuw geldig beding is afgesproken. Kijk dus niet alleen naar salaris en functietitel, maar ook naar die ene alinea die je anders makkelijk overslaat.

Voorbeeldzinnen die je kunt gebruiken:
“Ik wil akkoord gaan met het contract, maar zonder deze brede beperking op toekomstige functies.”
“Als het beding blijft staan, wil ik het beperken in duur, gebied en werkzaamheden.”
“Nu mijn functie verandert, wil ik ook opnieuw kijken naar de reikwijdte van dit beding.”

Er zijn daarnaast plannen om de regels rond het concurrentiebeding aan te scherpen, maar zulke voorstellen kunnen nog veranderen. Ga daar dus niet op vooruitlopen in je eigen situatie. Nu al geldt wel dat een rechter in sommige gevallen een vergoeding kan toekennen als je inkomensschade lijdt. Wil je weten wat in jouw geval haalbaar is, laat je contract dan beoordelen door een jurist, vakbond of het Juridisch Loket.

Veelgestelde vragen

Wat is een concurrentiebeding?

Een concurrentiebeding is een afspraak die je na het einde van je dienstverband beperkt om bij een concurrent te werken. Meestal gaat het om een beperking in werkzaamheden, sector, regio of duur.

Geldt een concurrentiebeding bij een tijdelijk contract?

Alleen als de werkgever in het contract schriftelijk motiveert welk zwaarwegend bedrijfsbelang er is. Zonder die concrete motivatie is zo’n afspraak bij een tijdelijk contract niet geldig.

Kan ik een concurrentiebeding aanvechten?

Ja, via de rechter. Die kan het beding matigen of vernietigen als het onredelijk is of als het belang van de werkgever onvoldoende opweegt tegen jouw nadeel.