Ontslag op staande voet: wanneer mag het en wat krijg je?

Ontslag op staande voet beëindigt je arbeidsovereenkomst per direct en mag alleen als er een dringende reden is die de werkgever meteen meedeelt en kan bewijzen.

Krijg je hiermee te maken, dan is snelheid belangrijk. Bij direct ontslag gelden strenge regels en korte termijnen. Daarom helpt het om drie routes naast elkaar te zetten: accepteren, aanvechten of proberen tot een andere beëindiging te komen.

Wat ontslag op staande voet precies betekent

Ontslag op staande voet stopt je dienstverband direct. De werkgever hoeft daarbij geen opzegtermijn te gebruiken en ook niet eerst naar de kantonrechter. Dat mag alleen bij een dringende reden, zoals diefstal, fraude, geweld, ernstige belediging of werkweigering. De wet noemt die voorbeelden in artikel 7:678 BW, en de Rijksoverheid legt uit wanneer het mag.

De werkgever moet die reden meteen aan je meedelen en ook kunnen onderbouwen. Het ontslag moet bovendien onverwijld worden gegeven: direct nadat de reden bekend is. Een kort onderzoek mag, maar dat onderzoek moet wel voortvarend gebeuren. Ook het Juridisch Loket over ontslag op staande voet wijst op die strenge voorwaarden.

Welke drie routes je na zo’n ontslag hebt

Je hebt grofweg drie keuzes: het ontslag accepteren, het ontslag aanvechten of proberen een vaststellingsovereenkomst met neutrale ontslaggrond af te spreken. Welke route het meest logisch is, hangt af van de reden die je werkgever noemt, het bewijs en wat jij wilt beschermen.

Route	Wat het betekent	Mogelijke gevolgen	Past het best als
Ontslag accepteren	Je laat het ontslag staan	Kans op geen WW bij terecht direct ontslag, mogelijk geen transitievergoeding	Je na juridisch advies ziet dat de werkgever sterk staat
Ontslag aanvechten	Je protesteert en vraagt de kantonrechter om vernietiging	Vernietiging of billijke vergoeding via de kantonrechter, loonvordering	Je het niet eens bent met de reden of de procedure
Andere beëindiging afspreken	Je probeert tot een vaststellingsovereenkomst met neutrale ontslaggrond te komen	Mogelijk minder schadelijke gevolgen dan een direct ontslag	Je een praktische oplossing zoekt en beide partijen willen bewegen

Route 1: het ontslag accepteren

Deze route betekent dat je het directe ontslag niet aanvecht. Dat kan verstandig zijn als je na juridisch advies hoort dat de werkgever waarschijnlijk kan bewijzen dat er een dringende reden was en dat het ontslag snel en correct is gegeven.

De gevolgen kunnen groot zijn. Bij een terecht ontslag op staande voet heb je meestal geen recht op een WW-uitkering, omdat je verwijtbaar werkloos bent, zoals ook het Juridisch Loket, het UWV en de Rijksoverheid duidelijk maken. Een bijstandsuitkering via de gemeente kan soms nog wel een optie zijn.

Ook een transitievergoeding ligt dan meestal niet voor de hand. Bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer is er in principe geen recht op die vergoeding. Soms kan daar toch ruimte voor zijn als jouw gedrag niet als ernstig verwijtbaar wordt gezien.

Er is nog een risico: de werkgever kan stellen dat jij schadeplichtig bent en een vergoeding van je vragen.

Deze route past vooral als je snel duidelijkheid wilt en juridisch weinig ruimte ziet. Beslis alleen niet uit paniek. Juist dan teken je sneller iets waar je later last van krijgt.

Route 2: het ontslag aanvechten

Deze route betekent dat je laat toetsen of het ontslag wel rechtsgeldig is. Dat is vaak logisch als de reden niet klopt, als de werkgever weinig bewijs heeft of als het ontslag niet snel genoeg is gegeven.

Je moet daarbij snel handelen. De termijn om ontslag op staande voet aan te vechten is twee maanden na de ontslagdatum via de kantonrechter. Die termijn is hard: te laat is echt te laat.

Wat je concreet doet:

1. Blijf rustig en onderteken niets.
   Onderteken geen documenten zonder juridisch advies. Ook niet als erbij wordt gezegd dat het “alleen voor ontvangst” is.

2. Protesteer direct mondeling en schriftelijk.
   Laat kort en duidelijk weten dat je het niet eens bent met het ontslag.

Voorbeeldzin:
“Hierbij protesteer ik tegen het ontslag op staande voet. Ik ben het niet eens met de opgegeven reden en houd mij beschikbaar voor werk.”

1. Stuur na de ontslagbevestiging een aangetekende protestbrief.
   Leg daarin opnieuw vast dat je bezwaar maakt, beschikbaar bent voor werk en loon doorbetaling eist.

Voorbeeldzin:
“Ik ben het niet eens met het ontslag op staande voet en de reden die u daarvoor geeft. Ik houd mij beschikbaar om mijn werk te doen en maak aanspraak op doorbetaling van mijn loon. Ik behoud mij het recht voor de kantonrechter te vragen het ontslag te vernietigen.” Vernietigen kan sinds 2015 alleen de kantonrechter, op jouw verzoek. Je kunt de rechter ook vragen om een billijke vergoeding in plaats van terugkeer, plus de transitievergoeding en een schadevergoeding voor de opzegtermijn.

1. Bewaar alle communicatie.
   Sla mails, appjes, brieven en notities van gesprekken op. Verzamel ook bewijs van jouw kant, inclusief data en tijdstippen.

2. Win direct juridisch advies in.
   Denk aan een advocaat, vakbond of het Juridisch Loket. Ook vakbonden zoals FNV en CNV geven informatie over deze situatie.

Deze route past het best als je je baan, je loon of je rechtspositie wilt verdedigen en er inhoudelijk iets te betwisten valt.

Route 3: proberen tot een andere beëindiging te komen

Deze route betekent dat je vooral kijkt naar schadebeperking. In plaats van alleen te vechten over wie gelijk heeft, onderzoek je of een vaststellingsovereenkomst met neutrale ontslaggrond mogelijk is.

Dat kan interessant zijn als beide partijen geen procedure willen, of als je vooral wilt voorkomen dat het stempel van direct ontslag blijft hangen. Voor je inkomen en je volgende sollicitatie kan dat verschil maken.

Deze route vraagt wel extra oplettendheid. Onderteken niets zonder juridisch advies. Neem ook niet zomaar een voorstel of uitbetaling aan zonder te laten checken wat dat betekent voor je uitkering, je vergoeding en de formulering van de einddatum.

Deze keuze past het best als je een werkbare uitweg zoekt en er nog ruimte is om te onderhandelen over de manier waarop het dienstverband eindigt.

Wanneer ontslag op staande voet wel en niet snel standhoudt

Ontslag op staande voet houdt alleen stand als aan zware voorwaarden is voldaan. Er moet een dringende reden zijn, de werkgever moet die reden direct meedelen, het ontslag moet onverwijld volgen en de werkgever moet de reden kunnen bewijzen.

Dat betekent ook dat niet elk conflict, elke fout of elke botsing met een leidinggevende automatisch genoeg is. De lat ligt hoog. Neem dus niet meteen aan dat iets rechtsgeldig is omdat een werkgever het stellig brengt. Stellig klinkt indrukwekkend, maar is nog geen bewijs.

Wat je krijgt, of juist misloopt

Wat je na ontslag op staande voet krijgt, hangt af van de vraag of het ontslag terecht is en wat je daarna doet.

Bij een terecht direct ontslag heb je meestal geen WW. Een bijstandsuitkering via de gemeente kan soms nog wel mogelijk zijn. Een transitievergoeding krijg je in principe niet bij ernstig verwijtbaar handelen, al kan daar soms anders naar worden gekeken als jouw gedrag niet ernstig verwijtbaar was.

Daarnaast kan de werkgever een vergoeding van jou vragen als hij vindt dat jij schadeplichtig bent.

Vecht je het ontslag aan, dan kun je juist aangeven dat je beschikbaar bent voor werk en loon doorbetaling eist. Dat is geen garantie op succes, maar wel een belangrijke stap om je positie vast te houden.

Hoe je beslist welke route voor jou het slimst is

De slimste keuze is meestal de route die juridisch én praktisch het meeste oplevert. Kijk daarom naar drie vragen.

1. Klopt de reden inhoudelijk?
   Gaat het echt om een dringende reden zoals diefstal, fraude, geweld, ernstige belediging of werkweigering, of is de situatie minder duidelijk?

2. Heeft de werkgever snel en zorgvuldig gehandeld?
   Is de reden direct meegedeeld, is het ontslag onverwijld gegeven en is er bewijs?

3. Wat wil jij beschermen?
   Je baan, je loon, je kans op een uitkering of vooral een minder schadelijke afronding?

Kom je er niet direct uit, zet dan in elk geval de veiligste eerste stap: niet tekenen, wel protesteren, bewijs bewaren en meteen juridisch advies inwinnen. Bij een arbeidsconflict als dit is persoonlijk advies van een jurist, advocaat of vakbond vaak verstandiger dan zelf gokken hoe sterk je staat.